40 χρόνια πριν. Τόσο επίκαιρο…

20 01 2010

Στα μέσα της δεκαετίας του ’60 ανατέθηκε από στον καθηγητή του ΑΠΘ Ι. Τριανταφυλλίδη από το Υπ. Δημοσίων έργων να συντάξει μια Χωροταξική Μελέτη για τη Θεσσαλονίκη που ολοκληρώθηκε το 1968.

Η μελέτη, όπως διαβάζω στο περιοδικό του ΤΕΕ, που δεν είχε δεσμευτικό χαρακτήρα, είχε 50ετή χρονικό ορίζοντα και προέβλεπε ότι το 2016 η πόλη θα αριθμούσε 1,4 εκ. κατοίκους, με έκταση 35.000 εκτάρια. Ο συγκεκριμένος τρόπος προσέγγισης ήρθε σε αντίθεση με την ελληνική πραγματικότητα και την οικιστική ανάπτυξη της Θεσσαλονίκης . Ωστόσο, ανέδειξε την ανάγκη ύπαρξης στρατηγικού σχεδιασμού για την πόλη, αποτέλεσε βάση πληροφοριών για διάφορους τομείς της ανάπτυξής της και ελήφθη υπόψη σε μεταγενέστερες προσπάθειες σχεδιασμού.

Δείτε τα κυριότερα σημεία της, παρατηρήστε πόσο πρωτοποριακά ήταν για το 1968 και σκεφτείτε πόσο διαφορετική θα ήταν η πόλη αν είχε εφαρμοστεί:

α) Η Χωροταξική Μελέτη πρότεινε τη μετεγκατάσταση της Δ.Ε.Θ., αναγνωρίζοντας την αναγκαιότητα απελευθέρωσης του χώρου που κατέχει έως σήμερα, τα προβλήματα κυκλοφορίας που δημιουργούνταν κατά τη λειτουργία της (ήδη από τότε) και την αδυναμία μελλοντικής επέκτασης στη συγκεκριμένη θέση. Σε ένα πλαίσιο διατήρησης των ισορροπιών στη χωρική οργάνωση του αστικού σχηματισμού πρότεινε τη δημιουργία τριών πόλων: του πυρήνα της διοίκησης σε τμήμα της υπάρχουσας θέσης στο κέντρο, τη μεταφορά της Βιομηχανικής Έκθεσης (του κυρίως τμήματος) δυτικά στο Καλοχώρι και τη χωροθέτηση ενός τρίτου πόλου στη Μίκρα.

β) Οι επιφάνειες πρασίνου στην πόλη κρίνονταν «τελείως ανεπαρκείς» και προτείνονταν ο εξηκονταπλασιασμός τους, ώστε ως το 2016 οι εκτάσεις αμιγούς πρασίνου να ανέλθουν στο 1/5 της έκτασης της πόλης, πρόταση η οποία απέχει μακράν από τη σημερινή πραγματικότητα.

γ) Επισημαίνονταν ο ταχύς ρυθμός αύξησης των οχημάτων και προτείνονταν η δημιουργία κλειστού περιφερειακού αυτοκινητόδρομου κυκλικής μορφής, που θα ένωνε υποθαλάσσια τα δύο άκρα Μεγάλου Εμβόλου και εκβολών Αξιού, μακριά από το ιστορικό κέντρο και το παραθαλάσσιο μέτωπο. Παράλληλα, προτείνονταν η δημιουργία μετρό, επίσης σε κυκλική μορφή, που θα διέρχονταν και από την προαναφερθείσα υποθαλάσσια σήραγγα.

δ) Προτείνονταν η μεταφορά της κύριας κίνησης του αεροδρομίου και των εμπορικών πτήσεων σε νέα θέση δυτικά του Αξιού και η διατήρηση του αεροδρομίου της Μίκρας μόνο για την εξυπηρέτηση των ιδιωτικών αεροσκαφών και του αεραθλητισμού.

ε) Επισημαίνονταν ως προοπτική η δημιουργία νέου λιμένα (Ευρωλιμένα) στην περιοχή μεταξύ Αξιού και Αλιάκμονα, καθώς θεωρούνταν εφικτή η σύνδεση μέσω του Λουδία και του Αξιού με την Κεντρική Ευρώπη, καθιστώντας τη Θεσσαλονίκη το σημαντικότερο σταθμό του συντομότερου δρόμου μεταξύ Κεντρικής Ευρώπης και Αφρικής – Ινδικού Ωκεανού. Ο υφιστάμενος λιμένας θα εξακολουθούσε να εξυπηρετεί την επιβατική και τμήμα της εμπορικής κίνησης, ενώ ο νέος λιμένας θα ικανοποιούσε εμπορευματικές και ναυπηγικές ανάγκες. Η δημιουργία του νέου λιμένα, γνωστού αργότερα και ως Ευρωλιμένα, εξακολούθησε να απασχολεί την κεντρική και τοπική διοίκηση τουλάχιστον για μια δεκαπενταετία, αλλά τελικώς η ιδέα εγκαταλείφτηκε.

στ) Προτείνονταν η μεταφορά των στρατιωτικών εγκαταστάσεων εκτός του αστικού ιστού, βόρεια του περάσματος του Δερβενίου, θέση που εκπλήρωνε συνθήκες ασφάλειας, μη γειτνίασης με οικισμούς, κ.λπ.

ζ) Τέλος, προβλέπονταν η ίδρυση ενός Οργανισμού, που θα αναλάμβανε την υλοποίησή της Μελέτης. Μάλιστα, σε αντίθεση με τον Οργανισμό Ρυθμιστικού, που ιδρύθηκε ως φορέας εποπτευόμενος από το Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε., προτείνονταν ο Οργανισμός αυτός να αναληφθεί από την τοπική αυτοδιοίκηση υπό την ευθύνη του Νομάρχη (ο οποίος, ωστόσο, τότε ήταν διορισμένος) και με αρμοδιότητες στη διαχείριση πόρων, πρόταση ιδιαίτερα πρωτοποριακή, ακόμα και με βάση τα σημερινά δεδομένα.





1230 στρέμματα μπορούν να αλλάξουν την άγρια δύση…

9 01 2010

Άνοιξε πάλι η συζήτηση για τα στρατόπεδα της Δυτικής Θεσσαλονίκης. Φαντάζεστε οι παρακάτω εκτάσεις που έχω επισημάνει στο χάρτη να μετατρέπονταν σε τεράστια πάρκα;

Δυστυχώς αυτό είναι αδύνατο. Κανένας δήμος, ούτε καν περιφέρεια δεν έχει τα χρήματα να συντηρήσει τέτοιες τεράστιες εκτάσεις. Δυστυχώς το Παύλου Μελά δεν θα γίνει ποτέ Central Park όσο κι αν το θέλουμε. Ακόμη κι αν αποφασιζόταν να γίνει πάρκο, γίνονταν χιλιάδες δενδροφυτεύσεις το αποτέλεσμα θα ήταν μάλλον να καταλήξει άντρο διακίνησης ναρκωτικών, καβάτζα για παράνομα ζευγαράκια και τεράστιος σκουπιδότοπος γιατί αυτή είναι η φύση του Έλληνα…

Και τι πρέπει να κάνουμε; Πιστεύω ότι η καλύτερη δυνατή λύση είναι συνδυασμένη ανάπτυξη. Τι μπορεί να σημαίνει αυτό; Μεγάλα πάρκα σε συνδυασμό με εκπαιδευτικές, οικιστικές και άλλες χρήσεις ώστε να υπάρχει ζωή στο χώρο 24 ώρες το 24ωρο ενώ ταυτόχρονα να αυτοχρηματοδοτείται η ανάπτυξη των πάρκων.

Το στρατόπεδο Καρατάσου

Στο Καρατάσου, για παράδειγμα, σε συνδυασμό με την είδηση που θέλει τον τερματικό σταθμό του μετρό να φτάνει στην είσοδο του Δήμου Ευκαρπίας στα όρια του στρατοπέδου, θα μπορούσε να κατασκευαστεί ένα σύγχρονο park + ride μαζί με υπόγειο χώρο σταθμευσης και αφετηρία λεωφορείων για τις περιοχές της επαρχίας Λαγκαδά στο χώρο που σήμερα στεγάζεται ο ΟΔΔΥ. Ταυτόχρονα θα μπορούσε να εμπλουτιστεί η υπάρχουσα βλάστηση ώστε να δημιουργηθεί ένα περιαστικό άλσος με δραστηριότητες περιπάτου και αναψυχής, ενώ σε τα υπάρχοντα κτίρια θα μπορούσαν να λειτουργήσουν για δημόσιες χρήσεις (πολιτιστικοί σύλλογοι, ΚΕΠ, ΚΑΠΗ κλπ). Τέλος, εφόσον υπήρχε συμφωνία με το δήμο θα μπορούσε να παραχωρηθεί μέρος του οικοπέδου απέναντι από τα νοσοκομεία για τη δημιουργία κτιριακού συγκροτήματος για τη ΣΣΑΣ και το ΑΠΘ. Ένα πανεπιστήμιο στη δυτική Θεσσαλονίκη σίγουρα δεν είναι εις βάρος της περιοχής.

Το στρατόπεδο Παύλου Μελά

Το Παύλου Μελά είναι ιδιαίτερη περίπτωση. Λόγω της ιστορίας του χώρου πρέπει να δημιουργηθεί ένας χώρος ιστορικής μνήμης, ενώ πρέπει να αναπαλαιωθεί και το τζαμί και -γιατί όχι;- και να λειτουργήσει για τις θρησκευτικές ανάγκες των πολλών μουσουλμάνων της Δυτικής Θεσσαλονίκης.

Η Σταυρόπουλη δεν φείδεται πολιτιστικών χώρων. Έχει 3 θεατρικές σκηνές, κολυμβητήρια, γήπεδα, γυμναστήρια. Συνεπώς δεν χρειάζεται νέες κατασκευές. Χρειάζεται πράσινο, πολύ πράσινο και ήπιες χρήσεις που θα κρατούν το χώρο ζωντάνό, όπως ένα αναψυκτήριο ή ένα θερινό σινεμά για να θυμίζει το Σταυροπόλ. Χρειάζεται παιδικές χαρές, μια πίστα για skateboard και μια – δυο στάσεις του μετρό που θα μπορούσαν να συνδυαστούν με υπόγεια πάρκινγκ που δεν θα προσβάλλουν το χώρο. Το αν χωρούν στρατιωτικές κατοικίες και πόσες μπορούν να το κρίνουν οι πολίτες. Ωστόσο, κάποιες εκατοντάδες κατοίκων σίγουρα δεν θα έβλαπταν το χώρο.

Τα στρατόπεδα σε Κορδελιό και Αμπελόκηπους

Και εδώ το βάρος πρέπει να δοθεί στο πράσινο και τις ήπιες χρήσεις. Άλλωστε κάποια τμήματα έχουν παραχωρηθεί για αθλητικές δραστηριότητες. Θα μπορούσε ίσως να εξεταστεί και το σιδηροδρομικό δίκτυο που καταλήγει σε αυτά τα στρατόπεδα. Θα μπορούσε να εξελιχθεί σε ένα μελλοντικό δίκτυο προαστιακού ή τραμ; Θα μπορούσε να γίνει ένα μουσείο σιδηροδρόμου; Μια ιδέα απλά. Και σίγουρα πολλές αναδασώσεις, πράσινο και 1-2 αναψυκτήρια, τα έσοδα των οποίων θα δίδονται αποκλειστικά για τη συντήρηση των συγκεκριμένων εκτάσεων.

Ποιες είναι οι εκτάσεις

Στρατόπεδο Καρατάσου στα όρια Πολίχνης – Ευκαρπίας έκτασης 560 στρεμμάτων.
Στρατόπεδο Μεγάλου Αλεξάνδρου στους Αμπελόκηπους εκτασης 190 στρεμμάτων εκ των οποίων 140 στρέμματα έχουν παραχωρηθεί στο δήμο και τα υπόλοιπα 50 τα χρησιμοποιεί προς το παρόν ο στρατός.
Στρατόπεδο Παύλου Μελά στη Σταυρούπολη έκτασης 363 στρεμμάτων
Στρατόπεδο Ζιάκα στο Ελευθέριο-Κορδελιό έκτασης 124 στρεμμάτων.